5.20 TEMIR YO‘L EGRILIKLARIDA O‘TISH EGRI CHIZIG‘I VA UNI JOYLASHTIRISH UCHUN ELEMENTLAR UZUNLIGINI ANIQLASH - Xamidov Maqsudjon Kamolovich Toshkent davlat transport universiteti, assistent maqsudkhamidov0990@gmail.com Xamidova Latofat Kamolovna Qashqadaryo viloyati Muborak tumani kasb-hunar maktabi, o‘qituvchisi (Innovative technologies in construction Scientific Journal, 2024)
Annotatsiya: Ushbu maqolada temir yo‘l egri uchastkalarida tashqi izning ichki izga nisbatan balandligi va o‘tish egriligining elementlari egrilikni o‘z o‘rniga joylashtirish usuliga bog‘liq hisob – kitob ishlari keltirilgan. Kalit so‘zlari: O‘tish egriligi, radius, tashqi rels, ichki rels, tangens. Temir yo‘l o‘tish egri chiziqlarini o‘rnatishdan maqsad – to‘g‘ri (tekis) uchastkadan R radius egriligiga yoki R1 radius uchastkasidan R2 radius egriligiga, bunda egrilikda paydo bo‘ladigan qo‘shimcha kuchlar (markazdan qochirma, vertikal yuzadagi zarb) to‘satdan yuzaga kelmay, balki o‘tish egriligi chegarasida b izga nisbatan balandligi va o‘tish egriligining elementlari egrilikni o‘z o‘rniga joylashtirish usuliga bog‘liq hisob – kitob ishlari keltirilgan. Kalit so‘zlari: O‘tish egriligi, radius, tashqi rels, ichki rels, tangens. Temir yo‘l o‘tish egri chiziqlarini o‘rnatishdan maqsad – to‘g‘ri (tekis) uchastkadan R radius egriligiga yoki R1 radius uchastkasidan R2 radius egriligiga, bunda egrilikda paydo bo‘ladigan qo‘shimcha kuchlar (markazdan qochirma, vertikal yuzadagi zarb) to‘satdan yuzaga kelmay, balki o‘tish egriligi chegarasida bir tekis va uzluksiz o‘zgarib o‘tishini ta’minlashdan iborat. O‘tish egriligida tashqi rels ko‘tarmasining, zarurat paydo bo‘lganida esa, iz kengayishi (отвод) amalga oshirilishi zarur.